Błąd
  • JUser::_load: Nie można załadować danych użytkownika o ID: 53
Ciekawostki

Ciekawostki 12 Items

Napisane przez

     Indianie,Kolumb,Karaiby, góry, transport osłami i Park Jurajski. To wszystko brzmi jak piękna podróż pełna przygód. Na tą niesamowitą podróż i przygodę zabiera historia bursztynu dominikańskiego, jednej z najpiękniejszej, a przy tym najciekawszej żywicy kopalnej.

     Bursztyn dominikański wywodzi się z drzew liściastych i zawiera od 0 do 3% kwasu bursztynowego, a więc znacznie mniej niż bursztyn bałtycki. Pochodzi z oligocenu, a więc zaistniał około 12 mln lat po bursztynie bałtyckim, który jest najstarszą i najbardziej tradycyjną kopaliną, wykorzystywaną już w starożytności na skalę ąwiatową. Więcej o historii bursztynu bałtyckiego dowiecie się Państwo z naszych wcześniejszych artykułów, do których lektury serdecznie zapraszam.

     Złoża bursztynu dominikańskiego znajdują się na wyspie Haiti, która przynależy do Dominikany. Kopalina jest ulokowana w górach Północnej i Wschodniej Kordyliery, na wysokości sięgającej nawet około 2000 m n.p.m. Sprawia to, że proces wydobywczy jest miejscami ekstremalny i bardzo niebezpieczny. Dlatego często przy pozyskiwaniu bursztynu potrzebna jest pomoc zwierząt, która szczególnie przydatna jest do transportu wydobytego bursztynu. W tym celu wykorzystuje się m.in. osły (Corday, Dittrich, 2009, Kosmowska- Ceranowicz, 1985). Bursztyn dominikański znany był m.in. wśród Indian, jeszcze przed przybyciem Kolumba pod koniec XV wieku. W Europie natomiast pojawił się dopiero po II wojnie światowej (Weitschat, 2007).

     Po przybyciu z wyżyn, w dolinach i nizinach bursztyn dominikański staje się przedmiotem handlu oraz sztuki jubilerskiej. Zdaniem artystów, ale i badaczy sukcynitu (bursztynu), odmiana dominikańska należy do najatrakcyjniejszych. Schlee (1978, za: Kosmowska- Ceranowicz, 1985) nadaje tej odmianie przypis "der Uberraschendste", co można tłumaczyć jako "zaskakujący", "rewelacyjny" )Kosmowska- Ceranowicz, 1985).

     Nie bez powodu cieszy się dużym zainteresowaniem, ponieważ jest bardzo zróżnicowany, chociażby pod względem odmian barwnych. Pośród nich najczęstszymi są przeźroczyste a także od jasnożółtych do odcieni koniakowych, niekiedy również czerwonych i zielonych. W głównej mierze cenione oraz poszukiwane sa gatunki przejawiające intensywną fluorescencję, w tym najrzadszy, a przez to niezwykły i urokliwy bursztyn niebieski, stanowiący inspirację na całym świecie (Kosmowska- Ceranowicz, 2012; [1]). Wyróżnia się on niezwykłą barwą, a jednocześnie jest twardszy niż pozostałe (Linati i in. 2005; Schlee, 1980), zazwyczaj nie zawiera inkluzji. Ciekawym jest, że przez właściwości niebieskiego bursztynu inkluzje w nim zawarte wydawałyby się niczym zgniecione. Świadczy to o silnych zmianach diagenetycznych (powstawaniu skały zwięzłej ze skał luźnych).

     Co ciekawe bursztyn dominikański w pozostałych barwach przekonuje właśnie dużymi zbiorami inkluzji. Dzięki niezwykłej przeźroczystości bursztynu dominikańskiego łatwo można ujrzeć w nim niesamowite okazy roślinne i zwierzęce, stanowiące obiekt fascynacji turystów, badaczy oraz artystów. Już w latach 80- tych XX wieku w Stuttgardzie znajdowało się ponad 4500 okazów tego bursztynu z inkluzją (Kosmowska- Ceranowicz, 1985). Zachowane niezwykłe inkluzje w bursztynie dominikańskim stanowiły także motywację dla Stephena Spielberga przy produkcji filmu "Park Jurajski". Ten słynny reżyser udał się na Dominikanę, by z bliska móc poczuć naturę i piękno bursztynu. Film ukazuje, że znaleziony okaz bursztynu z komarem objedzonym krwią dinozaurów stanowił świetny materiał badawczy, z którego na podstawie DNA sklonowano nowy organizm. Niestety nie ma potwierdzenia naukowego w tej dziedzzinie. Niemniej jednak po obejrzeniu tego filmu bursztyn zaczął cieszyć się ogromnym powodzeniem wśród Amerykanów.

     Bursztyn dominikański stanowi rewolucję nie tylko w świecie jubilerskim i bursztynniczym, ale także w pewnym sensie dokonał zmian w świecie nauki. Pierwotnie nazwa "bursztyn" była zarezerwowana tylko dla "naszego" bursztynu bałtyckiego, poniważ oznaczała kopalinę z okresu eocenu pochodzącą z regionu Morza Bałtyckiego. Po roku 1950 wprowadzono nazwę bursztyn właśnie dla bursztynu dominikańskiego, co zapoczątkowało filozofię nazywania żywic kopalnych bursztynem z dodaniem specjalizacji geograficznej (Matuszewska, 2009).

      Wykorzystana literatura:

[1]  http://www.amber.org.pl/files/7213/9625/6997/bursztyn_baltycki_pl.PDF

1. Corday A., Dittrich H. (2009). Amber- The Caribbean Approach. In Color, International Colored Gemstone Assiciation, Fall/Winter, s. 1-6.

2. Linati L., Sacchi D., Bellani V., Giulotto E. (2005). The origin of the blue fluorescence in Dominican amber J. Appl. Phy s. 97.

3. Kosmowska- Ceranowicz B. (1985). Wiek i rozprzestrzenienie żywic kopalnych w Polsce i na świecie oraz największe kolekcje inkluzji organicznych w bursztynie. Wiad. Entomol. t.6, nr 3-4, s. 147-157.

4. Kosmowska- Ceranowicz B. (2012). Bursztyn w Polsce i na świecie. Warszawa: Uniwersytet Warszawski.

5. Matuszewska A. (2009). Bursztyn bałtycki i inne żywice kopalne w świetle badań fizykochemicznych. Przegląd geologiczny, vol. 57, nr 12, s. 1078-1083.

6. Schlee D. (1980). Bernstein- Raritaeten (Farben, Strukturen, Fossilen, Handwerk).- s.88 (mit 55 Farbtafeln); Staaltl. Museum fur Naturkunde Stuttgart.

7. Weitschat W., (2007). Złoża bursztynu w Republice Dominikany i Meksyku. W: Kosmowska- Ceranowicz B., Gierłowski W. (red.), Bursztyn- poglądy, opinie. Materiały z seminariów Amberif 2005- 2009. Wyd. Międz. Stow. Bursztynników, Muzeum Ziemi PAN, Międz. Targi Gdańskie SA, Gdańsk- Warszawa, 2010, str. 49-54.

Napisane przez

     Bursztyn stanowi pierwszy w historii kamień ozdobny wykorzystywany na skalę masową. Znany był między innymi starożytnym Grekom, Rzymianom, czy Egipcjanom. Dotarł nawet na Półwysep Arabski i do cywilizacji Dalekiego Wschodu. Od początku towarzyszył także kulturom zamieszkałym na terenach nadbałtyckich, przez co jest silnie osadzony w europejskiej, a przede wszystkim polskiej tradycji jubilerskiej. (Broszura Bursztyn Bałtycki [1]; Grążawska, Kowalski, Sukiennicka, 2011).


     Bursztyn poprzez swoją barwę, zapach oraz niezwykłe właściwości zdrowotne przykuwał uwagę już w czasach mezolitu (8000 – 4800 p.n.e). W kolejnych stuleciach zyskiwał na popularności stając się obiektem zainteresowania artystów, miłośników biżuterii oraz handlarzy starożytnego świata. Lapidarnie postaram się zatem przedstawić jego rolę w poszczególnych kulturach.

     W kulturze greckiej zastosowanie bursztynu dotyka początków archeologii egejskiej i kultury mykeńskiej. H.Schliemann w 1874 r. badając historię i kulturę tego obszaru odnalazł w grobowcach ponad tysiąc bursztynowych artefaktów (Beck,Southard,Adams, 1972; Czebreszuk,2013). Badanie spektrometrią widmową w podczerwieni metodą K.W.Becka (Beck,Wilbur,Meret, 1964; Czebreszuk,2013; Koziorowska,1984) pozwoliło ustalić, że odnalezione w starożytnych artefaktach elementy bursztynowe należą do odmiany bursztynu bałtyckiego. Dziś z tego obszaru znanych jest ponad 3,5 tysiąca zabytków z elementami bursztynu, a pochodzą one z czasów 1700-1000 p.n.e. Przede wszystkim dotyczą one sztuki związanej z religią, a ściślej z kultem zmarłych, a więc sztuką sepulkralną (Czebreszuk,2013). O dużym znaczeniu tej kopaliny w starogreckiej kulturze może świadczyć mnogość jej form. W znaleziskach odnajdziemy zarówno bursztyny o formie kulistej, ale i spłaszczonej, bursztyny w kształcie soczewkowatym, beczułkowym oraz cylindrycznym. 

     Ich kształt i forma zmieniała się wraz z upływającym czasem i zmieniającą się modą. Mamy zatem ozdoby charakterystyczne dla czasów 1700-1400 p.n.e, jak i te z czasów ok. 1000 p.n.e. (Czebreszuk,2013).

     Natomiast bursztyn na Półwyspie Apenińskim był znany już Etruskom, a więc kilka wieków przed naszą erą (Broszura Bursztyn Bałtycki [1]). Wzrost jego znaczenia oraz rozwój handlu doprowadziły do powstania szlaku handlowego mającego swój początek w nadadriatyckiej Akwilei, a kończącego się nad Morzem Bałtyckim, zwanego szlakiem bursztynowym. W tamtym czasie był on oznaką siły i wielkości Imperium Rzymskiego, jednocześnie mógł sprzyjać rozwojowi kultury na ziemiach polskich. Nasi przodkowie mieli możliwość przebywania z przybyszami z antycznego Rzymu, zapoznania się z ich kulturą, jak i produktami m.in. naczyniami, spinkami, czy znaną ceramiką „terra sigillata” (De Navarro,1925; Wielowiejski,1983). Nie dziwi zatem pojawianie się bursztynu w twórczości znanych historyków i pisarzy starożytnego Rzymu. O bursztynie pisze chociażby Pliniusz Starszy w „Historii Naturalnej” opisując „Wyprawę rzymskiego ekwity po bursztyn” (Kolendo,1970).

     Na terenach nadbałtyckich bursztyn pojawiał się w czasach neolitu (dokładniej między V a II jej tysiącleciem p.n.e.). Z tego okresu najczęstszymi znaleziskami są koliste i owalne zawieszki, rurkowate i cylindryczne paciorki, wisiory, a także guzkowate bryły z otworem w kształcie litery V. Popularne były także amulety w formie krążków z dziurką w środku. Wraz z biegiem czasu rosło zaciekawienie bursztynem. W epoce brązu zaczęto łączyć kopalinę ze szklanymi i brązowymi elementami, rozwijała się sztuka bursztynnicza. (Grążawska, Kowalski, Sukiennicka, 2011). W pierwszych wiekach naszej ery tereny nadbałtyckie stanowiły element szlaku bursztynowego. Interesującym jest, że Polska stanowiła kraj tranzytowy dla bursztynu nie tylko na zachód i południe Europy, ale i w kolejnych latach znaczącą siłę w popularyzacji kopaliny na Wschodzie. Chociażby z Polski przez Kijów czy Lwów bursztyn docierał do Turcji i Persji (Daszkiewicz, 1980). Pod koniec XIX w. i na początku XX w. na terenach dzisiejszej Polski odnajdowano ukryte skarby z bursztynami i rzymskimi denarami (monetami), co potwierdza znaczenie bursztynu w starożytnym świecie oraz w polskiej tradycji (Wielowiejski,1998).

     Z ciekawostek archeologicznych warto nadmienić, że to w Polsce dokonano największego archeologicznego odkrycia bursztynu. Na terenach dzisiejszego Wrocławia odnaleziono tzw. „bursztynowy depozyt z Partynic”. Jego historia sięga I w p.n.e, a wielkość znaleziska to złoża o wadze do prawie 1800 kg (Niedźwiedzki,2014).

     Dokonania archeologów mogą świadczyć o znaczeniu bursztynu w tradycji i historii archeologicznej. To przez polskie ziemie przechodziły najważniejsze szlaki handlowe tej kopaliny. Wiadomo, że ten niezwykły kamień fascynował ludzi od pradziejów, a co najważniejsze do dziś cieszy się nieustającym zainteresowaniem.

 

Wykorzystana literatura:

[1] Bursztyn Bałtycki. Międzynarodowe Stowarzyszenie Bursztynników. Pobrano ze strony http://www.amber.org.pl/files/7213/9625/6997/bursztyn_baltycki_pl.PDF

1. Beck C.W., Wilbur E., Meret S. (1964). Infrared spectra and the origin of amber, Nature 201, s. 256-257.

2. Beck, C.W., Southard G.C., Adams A.B. (1972). Analysis and provenience of Minoan and Mycenaean amber, IV Mycenae. Greek, Roman and Byzantine Studies 13,s.359-385.

3. Czebreszuk. J. (2013). Aktywność pracowni archeologii śródziemnomorskiej epoki brązu w badaniach nad strefą egejską ze szczególnym uwzględnieniem zagadnienia bursztynu w kulturze mykeńskiej. Folia praehistorica posnaniensia, T. XVIII, s.61-71.

4. Daszkiewicz J. R. (1980). Z historii południowo-wschodniego szlaku bursztynowego (XIV - XVII w.) Slavia Antiqua, t. XXV II, s.253-275.

5. De Navarro J.M. (1925). Prehistoric Routes between Northern Europe and Italy Defined by the Amber Trade, The Geographical Journal, Vol. 66, No. 6, s. 481–503.

6. Grążawska J., Kowalski K., Sukiennicka I.(red.) (2011). Bursztyn złoto Bałtyku. Wystawa ze zbiorów z Muzeum Bursztynu w Gdańsku, Szczecin, Gdańsk: Muzeum Narodowe w Szczecinie & Muzeum Bursztynu w Gdańsku

7. Kolendo J. (1970). Wyprawa ekwity nad Bałtyk w okresie panowania cesarza Nerona. Sprawozdania z Prac Naukowych Wydziału I PAN.

8. Koziorowska L. (1984). Badania nieorganicznego składu chemicznego bursztynu. Archeologia Polski, t. XXIX: 1984, z. 2, s. 207-236.

9. Niedźwiedzki R. (2014). Gigantyczny bursztynowy „skarb” partynicki z Wrocławia. W: Kosmowska-Ceranowicz B., Gierłowski W., Sontag E. (red.), Mat. XXI Seminarium: „Bursztyn. Gemmologia - Muzealnictwo - Archeologia”. Gdańsk – Warszawa, s. 23-26.

10. Wielowiejski, J. (1983). Znaczenie szlaku bursztynowego dla kulturowego rozwoju dorzecza górnej Odry we wczesnym okresie wpływów rzymskich. Przegląd Archeologiczny, vol. 1983, s.175-178.

11. Wielowiejski P. (1998). Skarby i pojedyncze znaleziska monet rzymskich
z bursztynem w kulturze przeworskiej. Światowit 41/Fasc. B, s.407-413.

 

Napisane przez

Bursztyn inspirował już od najdawniejszych czasów. W paleolicie wykorzystywany był do tworzenia wszelkiego rodzaju ozdób, w tym amuletów i artefaktów. W starożytnym świecie pojawiał się w legendach, miejscowych historiach oraz w trakcie obrzędów o charakterze religijnym. Dzięki swojemu urokowi od ponad 3 tysięcy lat stanowi źródło inspiracji jubilerskich, a Polska obecnie jest światowym liderem produkcji bursztynowej biżuterii, która cieszy się dużą popularnością zarówno w Europie, Ameryce, jak i Azji.


Bursztyn od wieków jest silnie osadzony w polskiej tradycji jubilerskiej, ponieważ aż 90% światowych złóż tej kopaliny znajdziemy w pobliżu naszych granic. Są to złoża bursztynu bałtyckiego, które odnajdziemy przede wszystkim w Obwodzie Kaliningradzkim (Rosja), ale też na terenach Litwy, Łotwy, Estonii, Ukrainy oraz Polski.

Postrzeganie bursztynu zmieniało się na przestrzeni wieków. Początkowo był niezwykle ważnym elementem ozdób i sztuki sakralnej, w tym dotyczącej kultu zmarłych. Wraz z biegiem czasu zmieniała się moda, kształt, wielkość, czy popularność wzorów. Doprowadziło to do tego, że zmieniło się postrzeganie tej kopaliny w społeczeństwie. Szczególnie wielu młodym ludziom bursztyn stereotypowo kojarzy się ze staroświeckim "babcinym" designem, bądź mało prestiżowymi ozdobami. Myślenie to jest wielce błędne. Dlaczego?

Bursztyn jest wyjątkową bryłą, a każdy z nich ma inny kształt, odcień , czy formę. Sprawia to, że jest chętnie wykorzystywany przez artystów branży jubilerskiej. Połączony z przeróżnymi, ozdobnymi czy szlachetnymi kamieniami, jak np.: turkus, kamień księżycowy czy perły, może stanowić przepiękną ozdobę czy unikalny prezent. Wszystkie bryły bursztynowe świetnie łącza się ze srebrem, złotem i innymi metalami. Wszystko to daje duże pole do popisu artystom, a nabywcom biżuterii bursztynowej pozwala czuć się posiadaczami wyjątkowego produktu. Ważnym jest, że oferowane produkty oprócz funkcji ozdobnych, stanowią jednoczesnie udaną lokatę kapitału. 

Jesteśmy dumni z tego, że nasze Muzeum Bursztynu jest jednym z tych wyjątkowych miejsc, które łączy historię i tradycję z najnowszymi trendami i inspiracjami, cieszymy się, że nasza działalność przyczynia się do uwrażliwiania ludzi na piękno bursztynu, różnorodność jego form oraz barw. Ponieważ nie ma dwóch brył o identycznym kształcie, czy barwie, każdy prezentowany eksponat jest unikatowy i niespotykany. W naszych zasobach odnaleźć można kamienie w różnych odcieniach- od mlecznych, po żółte aż do ciemnych pomarańczy i czerwieni. Pasjonaci historii i archeologii znajdą tu bursztynowe bryły ze szczątkami zwierząt, czy roślin, a także kopaliny z minerałami z epok prehistorycznych (tzw. inkluzje).

Serdecznie zatem zachęcamy do odwiedzenia naszego muzeum oraz galerii, gdzie mogą Państwo znaleźć zarówno unikatową biżuterię, inspirowaną aktualnymi trendami jubilerskiej mody, jak i tę klasyczną o ponadczasowych wzorach. Ponadto, oprócz biżuterii oferujemy również oryginalne wyroby codziennego użytku i dzieła sztuki bursztynniczej.

Serdecznie zapraszamy!

 

Napisane przez

Skuteczna i nieinwazyjna identyfikacja bursztynu bałtyckiego jest możliwa.

Napisane przez

Niestety nie wszystko, co wygląda jak bursztyn rzeczywiście nim jest.

Strona 1 z 3
FaLang translation system by Faboba